Curatief College: een nieuwe vorm van psychologische behandeling in de eerste lijn

Veranderingen in de zorgverzekeringsstelsel in combinatie met de toenemende vraag om hulp bij het gezond leren omgaan met bepaalde klachten en problemen veroorzaken wachtlijsten binnen de geestelijke gezondheidszorg. Ook in onze praktijk kunnen wij een wachttijd tot de start van therapeutische gesprekken niet voorkomen. Deze situatie is voor ons de drijfveer om te blijven zoeken naar alternatieven zodat cliënten toch snel de hulp krijgen die zij nodig hebben. Deze zoektocht heeft geleid tot het Curatief College.

Curatief College: de therapeutische cursus

In deze cursus komt de theorie van therapeutische basistechnieken aan de orde. Deze theorie geeft een goed inzicht in het ontstaan en het instandhouden van psychische klachten/problemen zoals

• hyperventilatie,
• (fobische en sociale) angsten en paniekaanvallen, 
• klachten van depressieve aard zoals piekeren, somber- en futloosheid, gebrek aan concentratie en slaapproblemen,
• subassertiviteit en
• (partner)relatieproblemen.

Het Curatief College biedt geen groepspsychotherapie! De therapeutische cursus moet u zien als een individuele behandeling die u krijgt in het bijzijn van anderen. Elk verplichtend contact zoals een kennismakingsronde of rollenspellen zijn niet aan de orde.

(Persoonlijke) vragen naar aanleiding van het cursusmateriaal kunt u natuurlijk tijdens de cursus stellen maar deze ook per mail aan de behandelend psycholoog sturen die daarop persoonlijk zal reageren. U kunt zich tijdens of na de cursus alsnog aanmelden voor individuele behandeling maar dan moet u vanzelfsprekend rekening houden met de wachttijd.

Deze cursus kan ook worden beschouwd als een voorbereiding op individuele of (partner)relatie-gesprekken.

Aanmelden

U kunt zich voor deze cursus via de website aanmelden (zie op het aanmeldingsforlmulier de optie 'Curatief College'). Na uw aanmelding vindt een intakegesprek plaats en vult u per computer een aantal onderzoekstests in. Op basis van het gesprek en het testresultaat wordt  in overleg met u besloten of u voor de cursus in aanmerking komt.

Frequentie startmomenten

Indien mogelijk en bij vorldoende aanmelding (maximaal 8 cursisten) start een nieuwe cursus elke eerste maandag (van 16.00 tot 18.00 uur) van de maand.

Cursusduur, -plaats en -begeleiding 

Een cursus bestaat uit vier bijeenkomsten van 2 uur die plaatsvinden in de trainingsruimte van de praktijk. Aan het eind van elke bijeenkomst ontvangt u een kleine reader van het behandelde therapeutisch cursusmateriaal en de aanmoediging bepaalde oefeningen uit te voeren in de tussenliggende week. Individuele emailtherapie ter ondersteuning van de cursus behoort tot de mogelijkheden.

Vergoedingen

Gecontracteerde zorgverzekeringsmaatschappijen vergoeden deze vorm van therapie in groepen. Alleen de wettelijk gestelde eigen bijdrage is voor uw rekening.

Onderstaand kunt u de brief lezen die wij in januari 2009 naar de huisartsen in de regio hebben verstuurd en waarin wij hen op de hoogte stellen van deze nieuwe vorm van individuele behandeling in groepen:

''Curatief College: psychologische groepsbehandelingen in de eerste lijn

Introductie

In het bijzonder ter reductie van de wachtlijstproblematiek is de praktijk in januari 2007 een therapeutisch proefproject gestart onder de naam ‘Curatief College’. Op basis daarvan is onderzocht in hoeverre groepen cliënten met de meest voorkomende klachten binnen de eerste lijn effectief is. Uit een eerste analyse van de bijeenkomsten van 2007 en 2008 blijkt dat ongeveer 75% van de aangemelde cliënten door middel van deze behandelingsvorm de hulp heeft ervaren die nodig was; de overige 25% had nadien behoefte aan een beperkt aantal individuele gesprekken. De proef is geslaagd, de behandeling blijkt effectief en de cliënt kan eerder passende hulp worden geboden.

Cliëntenbestand Curatief College

De meest voorkomende psychische klachten binnen de eerstelijns- en kortdurende psychologische zorg zijn geïnventariseerd door en als volgt weergegeven in het jaarverslag 2007 van de Landelijke Vereniging van Eerstelijnspsychologen (LVE):

Volwassenen (n=49.367):

• stemmingsklachten (depressie en angsten)             28%
• interpersoonlijke problemen                                  25%
• aanpassings- en verwerkingsproblemen                  21%
• werk- en studieproblemen                                       9%
• identiteitsproblemen                                                5%
• psychosomatische klachten                                      5%
• overig                                                                    7%

Jeugdigen (n=4477):

• stemmingsklachten (depressie en angsten)             25%
• gedragsproblemen                                                25%
• aanpassings- en verwerkingsproblemen                  17%
• gezinsproblemen                                                     8%
• identiteitsproblemen                                                6%
• overige                                                                 17%

Visie Curatief College: de mens als organisatie de enige constante is verandering

Het Curatief College ziet de mens als een organisatie, als een bedrijf waar hij/zij zelf leiding aan geeft en als zodanig verantwoordelijk is voor een adequate procesbegeleiding van innerlijke en uiterlijke processen die een rol spelen.

Binnen het ‘bedrijf’ beïnvloeden uiterlijke processen (gebeurtenissen in contact met anderen/de omgeving) en innerlijke processen (gevoelens, emoties, gedachten, persoonlijkheidstrekken) elkaar wederzijds. Een goede manager richt zich op een optimaal harmonieuze samenwerking van die processen en bevordert zo zijn gezondheid.

De mens als moederbedrijf start al doende nieuwe werkmaatschappijen als gevolg van de sociale relaties die men aangaat: de partnerrelatie, gezinsrelaties, arbeidsrelatie en familierelaties. De mens is ook eindverantwoordelijk voor een goede afstemming tussen het moederbedrijf en de werkmaatschappijen, dus voor de harmonie tussen zichzelf en zijn relaties.

Behandelconcept Curatief College: inzicht biedt uitzicht + verandering door handeling

In de behandeling van het Curatief College leert de cliënt:

• welke combinatie van beschouwende, onderzoekende en ervarende managementstijl past bij eigen grenzen van vermogens/beperkingen

en

• zich te oefenen in het toepassen van deze combinatie in het dagelijks leven. Het verworven inzicht en toepassing ervan bevordert een gezonde analyse van te investeren kosten en verwachte baten en bevordert/behoudt op die manier een evenwichtige balans tussen (fysieke en mentale) draaglast en draagkracht. De GZ- en eerstelijnspsycholoog deze cursusvorm aanbiedt deelt met de cliënten therapeutisch gereedschap en geeft feed forward tijdens het (her)vinden van deze balans.

De behandeling door het Curatief College richt zich dus op theoretische en praktische psycho-educatie. Centraal staan daarin:

1. de cognitieve gedragstherapie (RET) en
2. de aandachtgerichte cognitieve therapie (Mindfulness).

Ad 1) Cognitieve gedragstherapie (RET)

De Rationeel Emotieve Techniek (RET) is een eenvoudige en gestructureerde methode om een functioneel evenwicht te bevorderen tussen gedachten, gevoelens en gedrag om zo onnodige spanningsklachten te voorkomen/verhelpen. Het gedachtegoed van de Griekse filosoof Epictetus is herkenbaar in de RET:

”De mensen worden niet verstoord door de dingen maar door de oordelen die ze hebben over de dingen. Het bestaat vaak uit onze opvattingen over dat wat verschrikkelijk lijkt. Wanneer we daarom gehinderd, verstoord of geërgerd worden laten we deze gevoelens dan nooit toeschrijven aan de anderen maar aan onszelf, dat wil zeggen aan onze oordelen.’’

Het zijn de (disfunctionele, irrationele, onzinnige) gedachten die (negatieve) gevoelens oproepen; die gevoelens lokken op hun beurt uit tot (disfunctioneel) gedrag.

Deze techniek geeft een uitstekend inzicht in disfunctionele gedachteprocessen die diep geworteld zijn in een cultuur, een persoonlijkheidsstructuur en disfunctionele patronen waar geen ‘manager’ in het leven aan ontkomt. Wel kan men zich ervan bewust worden en er - zo nodig - beter mee omgaan.

Ad 2) Aandachtgerichte cognitieve therapie (Mindfulness)

De basis van deze bewustzijnstraining zijn de oefeningen om geconcentreerd te leren zijn. Concentratie, opmerkzaamheid en aandachtgerichtheid zijn in onze westerse cultuur ondergewaardeerde aspecten die belangrijk zijn in een gezonde levenshouding. Westerse ‘managers’ zijn over het algemeen druk in de weer om zichzelf en anderen en gebeurtenissen te beheersen, om het leven precies zo in te richten zoals zij dat zelf hebben bedacht.

Aandachtgerichte cognitieve therapie – mindfulness - leert om (slechts) beschouwend te ervaren in plaats van te dwingen, te eisen en/of te vechten. Geduld, niet oordelen en acceptatie zijn een aantal gereedschappen waarvan de betekenis wordt besproken en die vooral worden geoefend.

Inmiddels heeft wetenschappelijk onderzoek vastgesteld dat aandachtgerichtheid een waardevolle therapeutische methode is om te leren gezond om te gaan met chronische pijn, stress, klachten van depressieve aard en paniek- en angstklachten.

Behandeling in een groep binnen de eerste lijn: een onontgonnen gebied.

Nog steeds ligt een psychologische behandeling in de eerste lijn in de taboesfeer. Het gevolg is dat cliënten zich te vaak in een (te) laat stadium van het groeiend klachtenpatroon aanmelden waardoor de behoefte aan hulp dan dringend is. Daarnaast is er een nadrukkelijk opwaartse druk te constateren als gevolg van het feit dat de kortdurende eerstelijnspsychologische zorg met ingang van 1 januari 2008 onder de basisverzekering is gebracht en met slechts een kleine eigen bijdrage een beroep gedaan kan worden op de eerstelijnspsycholoog.

Het gevolg is dat de wachtlijsten voor kortdurende psychologische hulp dus ook alleen maar groeien en zelfs het verlenen van dringende hulp voor probleemgevallen dreigt te vertragen. Dit op zich zou weer een verklaring kunnen zijn waarom de druk op de GGZ in de tweede lijn toeneemt.

De vorm van behandeling in een groep die mijn praktijk in de eerste lijn voorstaat, is niet te vergelijken met de groepspsychotherapie in de tweedelijns GGZ. In de tweedelijns groepspsychotherapie wordt rekening gehouden met psychoanalytische visies en de groepsdynamische factoren als groepscohesie, groepsspanning, groepsklimaat en de ontwikkeling van de therapiegroep zijn essentiële instrumenten van de therapie. Deze groepstherapie past mijns inziens absoluut niet bij de (problematiek van de) cliënt binnen de eerste lijn en het gebruik van de tweedelijns therapeutische instrumenten blijkt eerder contra-indicatief.

Met het Curatief College wil de praktijk een mogelijkheid bieden het gebrek aan psychologische zorgcapaciteit in de eerste lijn te compenseren en kleine groepen cliënten in horizontaal geprogrammeerde therapeutische cursussen te behandelen. Deze cursussen kenmerken zich door een educatief karakter onder leiding van een gezondheidszorg-/eerstelijnspsycholoog. Het contact tussen cliënten onderling is zo uitgebreid als de individuele behoefte van de cliënt reikt: men hoeft eigen klachten/problemen niet te delen met de andere deelnemers en de mogelijkheid daartoe is tijdens de behandelingscursus eigenlijk ook beperkt. Op deze manier ontstaat geleidelijk aan voldoende groepsdynamiek die het voor de cliënt mogelijk maakt om gebruik te maken van wederzijds begrip, steun en modelling, aspecten waar het positief effect van lotgenotencontact bekend om staat..

Therapie in een cursus, een cursus in zelftherapie: het behandelingsproces

In januari 2009 start het Curatief College een nieuwe behandelingscursus met maximaal 8 personen. In vier wekelijkse bijeenkomsten van elk 2 uur wordt het programma aangeboden. Voorafgaand aan de cursus voeren de cliënten een intakegesprek en vindt onderzoek plaats met behulp van computergestuurd testmateriaal. In overleg met de cliënt wordt op basis van het gesprek en de resultaten van het testonderzoek besloten of deze therapiecursus de juiste behandelingsoptie.

Ter compensatie van het mogelijk ervaren verlies aan aandacht wordt alle cursisten tijdens de cursus de mogelijkheid geboden persoonlijke vragen en/of problemen voor te leggen via mailtherapie

Mocht de cliënt na de therapiecursus toch nog behoefte hebben aan een of meer individuele gesprekken dan kan daarin worden voorzien.

De groepscursus worden als volgt ingevuld:

De eerste twee bijeenkomsten worden besteed aan de inleiding in de cognitieve gedragstherapie.

• De eerste twee uur van deze inleiding wordt besteed aan a. theoretische achtergronden van verschillende (vaak overlappende) klachtenpatronen zoals stress en burn out, depressie, hyperventilatie, (fobische) angst, gebrek aan gevoel van eigenwaarde, zelfvertrouwen en assertiviteit en b. de theoretische achtergrond van de RET.
• Tijdens de laatste twee zal de praktijk van de verworven inzichten geoefend worden op basis van de RET.

De inleiding in de aandachtgerichte cognitieve therapie nemen de derde en vierde bijeenkomst in beslag.

• Alle uren van deze bijeenkomsten worden besteed aan een afwisseling van de theorie en de praktijk van de het leren bewust zijn, opmerkzaam te zijn, aandacht schenken aan wat zich op het moment voordoet. De nadruk ligt bij dit deel van de therapeutische cursus op de oefening van de methode.

Na elke bijeenkomst krijgen de cliënten een reader met een overzicht van het besproken materiaal, voorbeelden van praktische oefeningen van beide methoden en een CD waarop zij in het oefenen in aandachtgerichtheid worden begeleid.

Informatie en aanmelden 

Cliënten kunnen over deze therapie informatie inwinnen en/of zich ervoor aanmelden via de website www.vdsp.nl. Ook via email info@vdsp.nl wordt een aanmelding ontvangen. Spreekt een cliënt naam en telefoonnummer in op het antwoordapparaat van de praktijk (0181-690075) dan bellen wij op verzoek terug om de nodige informatie persoonlijk te geven.

Deze vorm van groepsbehandeling en emailtherapie wordt conform de basisverzekering vergoed, op de wettelijke eigen bijdrage na.''