Informatie over en/of verwijzingen naar levens- en zingevingsvragen

1. Wat is de zin van het leven? Heeft het leven wel zin? Wat verstaat u onder "leven" en wat verstaat u onder "zin"?

Volgens het woordenboek van Van Dale heeft het woord "leven'' betekenissen als:

• "zich in het leven houden, zich voeden of ter wereld aanwezig zijn",
• "er zijn dagen, zijn tijd doorbrengen"
• "intens bestaan"
• "levendigheid"
• "levenswijze, doen en laten"
• "levensgeluk".

Het woord "zin" wordt beschreven als:

• "het vermogen om gewaar te worden"
• "bestaansreden"
• "betekenis, mening waarin zaken moeten worden opgevat".

2. Levensvragen

Er zijn momenten in ons bestaan dat (bepaalde) levensvragen ons meer bezighouden dan anders. Samenvattend komen levensvragen neer op de uiteindelijke vraag "Hoe wil en kan ik tegen mijn bestaan aankijken om het voor mij betekenis te geven?"

De vraag naar de zin van het leven wordt uitgelokt door levensvragen uit:

• "Hoe zijn wij ontstaan?"
• "Als wij dood gaan komt er dan iets na de dood?"
• "Is er een God?"
• "Wanneer doe ik het nu eigenlijk goed?"
• "Wat is het nut van al mijn gedoe?"

Maar ook:

• "Waarom is er zoveel oorlog terwijl iedereen eigenlijk vrede wil?"
• "Hoe komt het dat iedereen het goed wil hebben voor zichzelf en anderen en dat lukt maar niet?"

Natuurlijk zijn heel veel mensen ons voorgegaan in het stellen van levensvragen, van vragen naar de zingeving van het bestaan. Daardoor is het mogelijk op zoek te gaan naar de antwoorden die anderen erop gevonden hebben. Verscheidene filosofen hebben zich in de geschiedenis intensief beziggehouden met de vraag ''Waarom en waartoe?'' en er ieder zijn/haar antwoord op gevonden. Religies hebben hun antwoord gevonden in het bestaan van een God of van goden die respectievelijk een bedoeling heeft en hebben met de mens.

Mensen als u en ik hebben tot op de dag van vandaag nagedacht over de betekenis van onze aanwezigheid op deze wereld, over onze mening wat levensgeluk voor ons betekent. Velen onder ons hebben hun mening opgeschreven en hun boeken en geschriften kunnen als spiegels dienen bij het zoeken naar onze eigen antwoorden op de levensvragen. Behalve lezen wat het leven voor anderen betekent of heeft betekend, is het goed er zo nu en dan over te praten met diegenen die we in het dagelijkse leven tegenkomen. We zitten uiteindelijk allemaal in hetzelfde avontuurlijke levensschuitje.

Men denkt dat het de laatste decennia steeds moeilijker is geworden om antwoorden te vinden op de vragen die er zo diepzinnig toe doen en dat die vragen juist steeds meer moeten worden gesteld. Vroeger werden veel vragen beantwoord door een stevig norm- en waardesysteem dat binnen sociale verbanden gold. Hechte gemeenschappen die van andere grote en kleine samenlevingsverbanden gescheiden bleven bepaalden eeuwenlang hoe men binnen die gemeenschappen behoorde te denken. De twijfel kon voor de meeste niet toeslaan, het was zoals het was, je wist het waarom en het waartoe.

Vooral de voorgangers van de heersende religies bepaalden waarom men bestond en waarom men de regels die de kerk stelde diende te onderhouden. Door die regels wel of niet te gehoorzamen kon worden bepaald waarheen men zou gaan als het stervensmoment was aangebroken.

De afgelopen vijftig jaar zijn wij hoe langer hoe meer op onszelf teruggeworpen in het vinden van een antwoord op de grote en de kleine levensvragen. De kaders waarbinnen over de antwoorden kon worden gedacht en die door de bestaande samenlevingsverbanden waren bepaald, hebben voor veel mensen hun betekenis verloren.

We leven vandaag in een wereld waarin het lijkt of alles moet kunnen, of alles mogelijk is. De keuzemogelijkheden op allerlei gebieden in het dagelijkse leven zijn nog nooit zo groot geweest als momenteel. Men moet voortdurend over bijna alles kiezen. En kiezen is ook altijd wat verliezen en verliezen hoort niet ... want alles moet kunnen. Juist al die keuzevrijheden lijken meer levensvragen op te roepen: Wat is de zin van alle verworvenheden? Wat zijn de oorzaken dat men toch zoveel kansen aan zich voorbij ziet gaan? Wat doe ik hier eigenlijk en waarom? Vragen die voor ons beantwoord moeten worden om aan een fundamentele behoefte te voldoen: de betekenis van óns leven achterhalen.

Aan het beantwoorden van levensvragen ligt een beschouwelijke visie ten grondslag. Dat betekent dat het nodig is als het ware op een afstand naar het leven, uzelf en de wereld te kijken. Om deze houding aan te kunnen nemen is behalve een rationele ook spirituele benadering nodig. Met andere woorden: behalve het verstand, de rede spelen de emotie en intuïtie een noodzakelijke rol. Overigens staan dat deze drie innerlijke aspecten niet los van elkaar; ze overlappen elkaar op hun werkzame gebieden.

Wij kunnen denken over het leven, zichzelf en de wereld en - noodzakelijk voor de beschouwelijke visie - ook denken over ons dénken. Zo kunnen we onze vragen onderzoeken en beantwoorden in een dialoog met onszelf waarbij ons gevoel en intuïtie ons leidt naar de rede. Als wij al denkend niet willen dat we in ''ons een kringetje ronddraaien'' dan zijn anderen vroeg of laat broodnodig. Bijvoorbeeld anderen in de vorm van schrijvers van antwoorden op levensvragen en in de vorm van gesprekspartners die in staat en bereid zijn om u de juiste vragen te stellen om uw zoektocht naar uw persoonlijke antwoorden te begeleiden. Uw gesprekspartner kan u de juiste vragen stellen die u uitnodigen tot het geven van verrassend nieuwe antwoorden die u altijd al in uzelf heeft gehad. Het zicht op uw antwoorden wordt helder en dat proces is een nieuwe bron van inspiratie die u motiveert uw levensgevoel in positieve zin te optimaliseren: uw gevoel van stevig zijn, van welzijn zal worden bevorderd.

Als psycholoog kan ik u helpen inzicht te verwerven in uw levensvragen. Door u inspirerende vragen te stellen zult u steeds beter in staat zijn uw eigen antwoorden te geven. Meestal zijn het geen sluitende antwoorden, geen antwoorden waarmee de vraag volledig wordt afgedekt zoals het antwoord op 1+1. De antwoorden zullen in uw be-leving bevredigend zijn en u de mogelijkheid bieden op een nieuwe manier tegen situaties aan te kijken. Uw leefwereld voelt ruimer en u zult ervaren dat de kwaliteit van uw leven verbetert als u uw antwoord leert kennen op uw levensvragen.

3. Citaten over (de zin van) het leven:

• Er is geen kunst aan om te leven, dat gaat vanzelf. Maar om het leven te beleven is een kunst op zichzelf. (Speedy in de Utrechtse Straatkrant)
• Vrijheid is niet doen waarvan je houdt, maar houden van wat je doet. (?)
• Eet, drink en wees vrolijk. Het kan je laatste dag zijn. (Shakespeare)
• Als dit universum in zijn miljoenvoudige orde en precisie het resultaat van een blind toeval zou zijn, dan is het net zo geloofwaardig als wanneer een drukker explodeert en alle druklettertjes weer op de grond terecht komen in de voltooide en foutloze vorm van een woordenboek (A. Einstein)
• Geluk kan je niet afdwingen; een leuk leven wel. (J. van Gilst)
• De dood geeft stof tot nadenken …. En we denken liever niet! (Harry Jekkers)